5 SỰ CỐ THƯỜNG XẢY RA TRONG QUÁ TRÌNH VẬN HÀNH HỆ THỐNG XỬ LÝ NƯỚC THẢI

Dưới đây là 5 sự cố thường xảy ra trong quá trình vận hành hệ thống xử lý nước thải cùng nguyên nhân và cách xử lý nhanh phù hợp cho nhân viên vận hành và kỹ thuật môi trường chịu trách nhiệm giám sát.

I/ Sự cố sốc vi sinh (Shock load)

Sự cố sốc vi sinh là hiện tượng vi sinh vật trong bể sinh học bị ức chế, chết hoặc mất hoạt tính do điều kiện môi trường thay đổi đột ngột. Khi đó, quần thể vi sinh vật chưa kịp thích nghi, dẫn đến hiệu suất xử lý COD, BOD, Amoni giảm mạnh.

Biểu hiện:

• Nước sau xử lý đục, có màu nâu đen, bọt nổi nhiều.

• Bùn trong bể lắng nổi lên hoặc lắng kém, dễ trôi theo dòng ra ngoài.

• Bùn có mùi hôi nặng, xuất hiện váng và khí nổi trên bề mặt.

Nguyên nhân:

• Nước thải đầu vào thay đổi đột ngột (lưu lượng, nồng độ).

• pH, nhiệt độ hoặc DO thay đổi nhanh chóng.

• Xuất hiện hóa chất độc hoặc chất tẩy rửa (xút, axit, dầu, dung môi hữu cơ, chlorine, chất sát khuẩn) khi xử lý .

• Hệ thống ngừng vận hành hoặc không được cấp khí, cấp dinh dưỡng trong thời gian dài cũng khiến vi sinh yếu và dễ bị sốc khi tái khởi động.

Cách khắc phục:

• Giảm tải đầu vào: hạn chế lưu lượng hoặc pha loãng nước thải trong 1–2 ngày.

• Ổn định lại pH và DO: duy trì pH 6.5–8.5, DO 2–4 mg/L.

• Bổ sung vi sinh mới (từ hệ thống khác hoặc dùng chế phẩm sinh học như Biofix, Microbe-Lift, Nuke, EM).

• Cấp dinh dưỡng N, P, C theo tỉ lệ BOD:N:P = 100:5:1 để phục hồi quần thể vi sinh.

• Theo dõi hằng ngày các chỉ tiêu: pH, DO, MLSS, SVI, COD để điều chỉnh kịp thời.

• Tách riêng dòng thải có chứa hóa chất độc hại hoặc xử lý sơ bộ trước khi đưa vào bể sinh học.

Sự cố sốc vi sinh thường kéo theo các sự cố liên quan đến bùn như bùn nổi, bùn lắng kém, bùn hoạt tính yếu.

II/ Sự cố bùn trong hệ thống xử lý nước thải hoạt động không ổn định

Biểu hiện:

• Bùn nổi hoặc trôi ra bể lắng, khiến nước sau xử lý bị đục, mang theo nhiều cặn lơ lửng.

• Bùn khó lắng hoặc không kết bông, quan sát thấy bùn phân tán, lơ lửng trong nước, thời gian lắng kéo dài.

• Bùn lão hóa, có màu nâu đậm hoặc đen, mùi hôi nhẹ; vi sinh yếu, hoạt tính giảm.

• Bùn non, màu sáng, nhẹ, dễ nổi lên bề mặt bể hiếu khí hoặc bể lắng.

Nguyên nhân:
Các sự cố liên quan đến bùn thường xuất phát từ việc vi sinh vật trong bể sinh học phát triển mất cân bằng. Điều này có thể do tải lượng hữu cơ (F/M) thay đổi đột ngột, thiếu hoặc dư dinh dưỡng, thiếu oxy hòa tan (DO), hoặc thời gian lưu bùn không hợp lý. Ngoài ra, việc xả bùn dư không đều, thiết bị sục khí hoạt động kém, hoặc nước thải đầu vào chứa chất độc hại cũng khiến bùn suy yếu, lắng kém hoặc nổi lên mặt nước.
Cách khắc phục:

• Trước hết, cần kiểm tra nồng độ MLSS và xả bỏ bùn già, duy trì nồng độ trong khoảng 2.500–4.000 mg/L.

• Tăng lưu lượng khí sục để đảm bảo DO từ 2–4 mg/L, giúp vi sinh hoạt động ổn định.

• Nếu tải lượng thấp, nên bổ sung nguồn dinh dưỡng N, P hoặc tăng tải dần để vi sinh phục hồi.

• Thực hiện xả bỏ bùn dư định kỳ, tránh để bùn quá già hoặc quá non.

• Ngoài ra, cần điều chỉnh tốc độ dòng chảy và thời gian lưu nước trong bể lắng, tránh cuốn trôi bùn ra ngoài.

III/ Sự cố tạo bọt trắng trong bể Aerotank

Biểu hiện:Bọt trắng nổi nhiều, bay ra khỏi bể.
Nguyên nhân:
Hiện tượng bọt trắng thường xảy ra khi bùn non, vi sinh chưa phát triển ổn định hoặc mới cấy vi sinh vào hệ thống. Ngoài ra, tải lượng hữu cơ đầu vào cao, nước thải chứa chất tẩy rửa, dầu mỡ, xà phòng cũng tạo nhiều bọt. Một số trường hợp khác do thổi khí quá mạnh làm bọt khí cuốn theo bề mặt, hoặc DO quá cao khiến bùn tơi, nhẹ, dễ tạo bọt.
Cách xử lý:

• Trước hết, cần theo dõi quá trình phát triển của vi sinh, điều chỉnh tải lượng F/M và DO về mức phù hợp (DO 2–4 mg/L).

• Nếu bọt do chất tẩy rửa, nên bổ sung bùn hoạt tính, pha loãng nước thải đầu vào và duy trì nồng độ MLSS ổn định.

• Trong trường hợp sục khí quá mạnh, cần giảm lưu lượng khí thổi để hạn chế tạo bọt cơ học.

• Nếu bọt xuất hiện do vi sinh yếu, có thể bổ sung chế phẩm vi sinh hoặc nguồn dinh dưỡng N, P để phục hồi hệ vi sinh nhanh hơn.

  

IV. Sự cố mùi hôi từ bể điều hòa hoặc bể chứa bùn

Nguyên nhân:
Mùi hôi thường xuất hiện khi nước thải hoặc bùn trong bể bị yếm khí, tạo ra các khí độc như H₂S, NH₃, CH₄. Nguyên nhân chủ yếu là thiếu sục khí, khuấy trộn kém, hoặc lưu bùn quá lâu, khiến chất hữu cơ phân hủy yếm khí. Ngoài ra, nhiệt độ cao và pH thấp cũng thúc đẩy quá trình sinh mùi.
Cách xử lý:

• Cần tăng cường sục khí hoặc khuấy trộn liên tục để duy trì môi trường hiếu khí trong bể điều hòa.

• Đối với bể chứa bùn, nên xả bùn định kỳ, tránh lưu bùn quá lâu gây thối rữa.

• Có thể bổ sung chế phẩm khử mùi sinh học hoặc vi sinh khử H₂S, giúp phân hủy hợp chất gây mùi.

• Ngoài ra, nên che phủ bể hở bằng nắp kín và dẫn khí qua hệ thống lọc than hoạt tính hoặc biofilter để giảm thiểu mùi phát tán ra môi trường.

V. Sự cố thiết bị sục khí hoạt động yếu

Nguyên nhân:
Thiết bị sục khí hoạt động yếu thường do máy thổi khí bị hao mòn, bẩn hoặc hỏng vòng bi, dẫn đến lưu lượng khí cấp không đủ. Ngoài ra, đường ống phân phối khí bị nghẹt, đĩa phân phối khí bám cặn, hoặc rò rỉ đường ống cũng khiến lượng khí sục vào bể giảm. Một số trường hợp do điện áp không ổn định hoặc máy hoạt động liên tục quá tải làm công suất giảm.
Cách khắc phục:

• Trước hết, cần kiểm tra áp suất và lưu lượng khí đầu ra của máy thổi, nếu thấp hơn bình thường thì bảo dưỡng hoặc thay vòng bi, lọc gió.

• Tiếp theo, xả rửa hệ thống đường ống và đĩa phân phối khí, loại bỏ cặn bám để khí phân phối đều.

• Nếu phát hiện rò khí trên đường ống, cần hàn hoặc thay đoạn ống hỏng.

• Trong trường hợp thiết bị đã cũ, nên thay máy thổi khí mới hoặc bố trí dự phòng luân phiên, đảm bảo duy trì DO trong bể Aerotank từ 2–4 mg/L để vi sinh hoạt động ổn định.

Kết luận
Một số các sự cố trong hệ thống xử lý nước thải có thể khắc phục bằng điều chỉnh vận hành, không cần cải tạo công trình. Điều quan trọng là người vận hành phải hiểu rõ nguyên lý hoạt động, theo dõi thông số hằng ngày và chủ động ứng phó khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
Để đảm bảo hệ thống vận hành ổn định, các doanh nghiệp nên định kỳ quan trắc, phân tích chất lượng nước, kiểm tra thiết bị và ghi nhật ký vận hành hàng ngày. Đây chính là yếu tố quan trọng giúp duy trì hiệu suất xử lý, giảm chi phí và tuân thủ quy chuẩn môi trường.

VI. Đạt Hoàng Gia – Đơn vị chuyên khắc phục sự cố hệ thống xử lý nước thải

Công ty TNHH Kỹ Thuật Công Nghệ Đạt Hoàng Gia tự hào là đơn vị chuyên khắc phục sự cố và tối ưu hiệu suất hệ thống xử lý nước thải với đội ngũ kỹ sư môi trường giàu kinh nghiệm. Chúng tôi không chỉ xử lý sự cố nhanh chóng, mà còn đưa ra giải pháp bền vững giúp hệ thống vận hành ổn định lâu dài. Chúng tôi cam kết:

• Đội ngũ kỹ sư môi trường được đào tạo chuyên sâu, nhiều năm kinh nghiệm thực tế.

• Phản ứng nhanh – có mặt hỗ trợ trực tiếp tại hiện trường khi hệ thống gặp sự cố.

• Ứng dụng công nghệ mới, giải pháp an toàn – hiệu quả – tiết kiệm.

• Đồng hành lâu dài cùng doanh nghiệp trong công tác vận hành, quan trắc và bảo trì hệ thống.

Quý khách hàng có nhu cầu thực hiện thiết kế xây dựng, cải tạo hệ thống xử lý nước thải có thể liên hệ với chúng tôi qua số hotline: 0328 196 623 - 0906 313 246. Đạt Hoàng Gia sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp phát triển, vì một môi trường xanh sạch!